Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 2 november 2020

BEGROTING 2021; De verdeeldheid verspreidt zich sneller dan het virus

“Waarom, is misschien wel de belangrijkste vraag van het leven. Waarom zijn de dingen zoals ze zijn? Waarom is het leven zo? De waarom vraag zorgt ervoor dat we nieuwsgierig blijven, dat we blijven onderzoeken en dat we als samenleving vooruit bewegen. Altijd op zoek naar nieuwe kennis. Het zegt ook iets over wat ons mensen verbindt, dat we altijd een doel nodig hebben. Zo werkt ons brein nou eenmaal. We moeten ons aan een doel kunnen verbinden. 

En dat doel ontbreekt nu. Het kabinet heeft lang gedraald en pas een maand geleden begon Rutte voorzichtig over het waarom van de maatregelen en hij liet dat liever over aan zijn collega, minister de Jonge. Het gebrek aan het schetsen van een perspectief, een doel verdeelt mensen. Het verdeelt Nederland. 

We zien het om ons heen gebeuren. De verdeeldheid verspreidt zich sneller dan het virus. Omdat dit onze algemene beschouwingen zijn permiteer ik mij deze beschouwingen over dingen die zeker ook Haarlemmers treffen. En wij als stadsbestuur gemeenteraad en college kunnen daar ook iets tegenover zetten. We stellen tenslotte een meerjarenbegroting vast.  Dat kan een begroting zijn van alles lijdzaam aanzien of zet je als college ook een visie een perspectief neer. Het college heeft mogelijkheden genoeg. Het gaat ook om het verhaal dat je erbij vertelt. 

We verhogen de investeringen met een pakket van 55 miljoen. De stad heeft die investeringen hard nodig. Dit college is ambitieus begonnen en blijft daaraan vasthouden, maar dan hoort daar ook een verhaal bij. Wat is de ambitie dan, wat voor een stad krijgen we dan, waar gaan we naar toe?  Dat de investeringen noodzakelijk zijn, dat zien wij zo ook wel, maar daar wordt niemand warm van binnen. We moeten u ook kunnen geloven. 

D66 wil dat we uit deze crisis komen met nog steeds een mooie, klassieke stad, die ook dynamisch en modern is. Een stad waarin kinderen kunnen leren in goede schoolgebouwen, een stad die goed onderhouden is en niet verpaupert, een culturele bruisende stad die is ingericht op de toekomst en een groene stad. Met name dat laatste ontbreekt in het pakket aan investeringen en D66 heeft daarvoor 3 moties:

  1. Kijk goed naar het proces rondom aanplantten van bomen. Dat duurt nu te lang en is te ingewikkeld. 
  2. Betrekt het onderhoud van de onverharde paden bij de gebeid visies
  3. Neem het vergroenen van de Gedempte Oostersingelgracht op in het IP

Het college is ook voornemens bij te dragen aan het nieuwe investeringsvehikel van de MRA: MRA -invest. Noord-Holland heeft al enige provincie geen eigen regionale ontwikkelmaatschapij en MRA-invest kan dat gat vullen. En alhoewel D66 de doelstellingen hiervan om te investeren in een duurzame toekomst in onze eigen regio zeer ondersteunt, zijn we ook geschrokken van het gebrekkige democratische gehalte van deze nieuwe organisatie. Zowel in de antwoorden op onze raadsvragen als in de FAQ op de site van MRA staat toch heel duidelijk dat het niet echt de bedoeling is dat de gemeente veel invloed uitoefent. Ja, via een vage kadestelling met betrekking tot de investeringen een verantwoording achteraf aan de aandeelhouders. En het is ook een hotel California, want; “you can check in every time you like, but you van never leave”.  Dat is voor ons toch echt te mager. Wethouder Berkhout, graag uw reactie. 

College, kortom wat is uw perspectief voor Haarlem met die pakket aan investeringen? Neem ons mee. Zodat we zien hoe we met zijn allen ons deze crisis uit investeren. 

Tot zover de investeringen. Dan nu de rest van de begroting. In deze speciale tijd en bijzondere behandelingen wil ik me beperken tot een paar hoofdlijnen en dat zijn Corona-proof, Jeugd & WMO en tenslotte wonen. 

Corona-proof

Laten we eerlijk zijn. De exploitatie-begroting zit met plakband aan elkaar dit jaar. De vraag is of dat erg is? Wij denken van niet. Het is allemaal krapjes aan, maar Haarlem kan dit dragen. De corona-pandemie heeft veel impact op inwoners en partners van de stad. Wij zijn blij dat Haarlem in deze uitdagende tijden blijft investeren in sport, cultuur en onderwijs. Veel is nog onzeker. Wij vertrouwen erop dat landelijke nieuwe coalitie onderhandelingen meer duidelijkheid geven over de bijdragen van het Rijk. Haarlem komt Corona-financieel wel te boven. Wat wij nadrukkelijk  wel van het college willen horen dat de tijd van plakken en nathouden nu wel op zijn einde is. Het besef moet er wel zijn, dat als deze crisis langer duurt. Het ziet er zo maar naar uit dat de maatrelen ook volgend voorjaar van kracht zullen zijn. Dan moet dit college bereid zijn eerder en steviger in te grijpen. Wethouder Snoek, graag uw reactie. 

Jeugd & WMO 

Dit zijn de onderwerpen waar het deze begroting eigenlijk echt over gaat. Dit is niet tijdelijk en de oplossing komt ook echt niet meer vanuit Den Haag, is onze stellige overtuiging.  We blijven maar meer en meer geld uitgeven en het eind is maar niet in zicht. 

Zo is sinds het abonnementstarief WMO het aantal gebruikers van de huishoudelijke hulp gestegen met bijna 1.000 naar 4.000. Totaal is het aantal gebruikers in de WMO gestegen naar ruim 11.000.  Er zitten 3.250 kinderen in een jeugdzorg traject. We geven 81 miljoen uit 10 miljoen meer dan vorig jaar en waarschijnlijk is het nog niet genoeg.  We moeten echt anders gaan denken en ons gaan afvragen of we Haarlemmers op deze manier wel echt goed helpen. We denken inmiddels dat het maar blijven financieren van deze manier van werken echte vernieuwing en verbeteringen van de hulp voor mensen in de weg staat. Het kan en mag toch niet zo zijn dat de gemeente hier financieel aan onderdoor gaat en ondertussen organisaties winst blijven maken. D66 is dan ook blij met de deelname van Haarlem aan het onderzoek naar geldstromen in het sociaal domein van Follow The Money. Wij zijn zeer benieuwd wat dit onderzoek zal opleveren. 

Hoe kan het zo zijn dat in Nederland de gelukkigste kinderen ter wereld wonen en ondertussen zoveel kinderen gebruik maken van jeugdzorg. Dan klopt er echt iets niet. Wij moeten dit met zijn allen geen goede ontwikkeling vinden. Het is niet normaal als kinderen in een jeugdzorg traject zitten. Dat moeten we ook nooit normaal gaan vinden. Het is de twijfelachtige eer van wethouder Botter om dit lek boven tafel te halen. Afgelopen juli heeft D66 de motie ‘Waar blijft toch dat plan, met één regisseur, voor dat ene gezin?’ ingediend. In die motie vragen wij om samen met de gemeenten in de regio, vanuit een gezamenlijke visie en opgave, te komen tot een geïntegreerde aanpak voor de jeugdzorg. (En in deze aanpak nadrukkelijk in te gaan op preventie, een eenduidige in- door- en uitstroom van kinderen binnen de jeugdhulp en inzicht te bieden in de effecten van de verleende hulp.) Het is inmiddels van het allergrootste belang dat hier werk van gemaakt wordt. 

Omdat het gaat om kinderen en kwetsbaren lijken we met zijn allen hier in een soort groef vast te zitten. We nemen elkaar de maat over wie er wel sociaal is en wie niet. Daar gaat het hier allang niet meer over. Het gaat over of we met elkaar durven de stap te zetten naar een andere manier van werken waarin mensen echt goed geholpen worden. 

En dan Beschermd Wonen. De financiering hiervan gaat volgend jaar naar de Wet langdurige Zorg. Ook weer zo’n papieren beleidstijger, want de zorgvraag van mensen verandert daar natuurlijk niet mee. Wethouder Meijs, Wat betekent de uitname van 30 tot 40% van de cliënten uit Beschermd wonen naar de Wlz per 1 januari 2021 in de praktijk?

Wonen

Ondertussen werken we ook gestaagd verder aan het Haarlem van morgen. De impulsregeling van het Rijk is toegewezen voor de Ontwikkelzone Europaweg. In de tweede tranche proberen we ook rijksfinanciering voor de Ontwikkelzone Zuidwest toegewezen te krijgen. Deze tegemoetkoming om de publieke onrendabele top te dekken is zeer welkom. De bijdrage moet wel gematcht worden door de gemeente en legt daarmee een groot beslag op reserves en de investeringsgelden SOR. D66 hoopt dat de aanvragen toegewezen worden, omdat het rijksgeld het mogelijk maakt onze ambities bij de groei van de stad te realiseren. Belangrijk aandachtspunt is dat optimalisaties om in het kader van de aanvraag te passen niet ten koste van onze randvoorwaarden gaan. Simpel gesteld, we kunnen onze eisen niet bijstellen zonder een mobiliteitsplan, een realistische parkeernorm of een gezond percentage middeldure woningen.

Tenslotte, college op dit moment vrezen wij de verdeeldheid meer dan het virus. Soms is het in verbinding blijven met elkaar belangrijker. Vertel ons het verhaal waar we met zijn allen in kunnen geloven, hoe het in Haarlem zal zijn na deze crisis. 

Investeringsplan

De komende jaren zit ons investeringsplan stampvol. Dat is goed nieuws, want het is belangrijk om juist in tijden van economische neergang te investeren in onze stad. Wij zijn erg voorzichtig met het naar voren halen van investeringen, omdat dit altijd ten koste gaat van een andere wens die vertraagd wordt. Wij vragen het college opnieuw om vooral werk te maken van het realisatiepercentage. Dit is de laatste jaren verbeterd, maar aandacht blijft vereist.

Investeren in duurzaamheid

In deze begroting wordt 9 miljoen gereserveerd voor de verduurzaming van ons vastgoed. D66 heeft al eerder aangegeven, doe dingen in één keer goed. Dat geldt ook voor deze investering, waarbij wij graag aan de slag gaan om 34 gemeentelijke panden echt klaar te maken voor de toekomst. Niet alleen verduurzaming, ook achterstallig onderhoud wordt meegenomen. Onder andere het pand van het Noord-Hollands Archief laat zien wat zo’n investering in ons vastgoed kan doen. Het is met recht een plaatje!

Algemeen

  • De gemeentefinanciën staan onder druk door oplopende kosten in het sociaal domein en door de coronapandemie en dwingt ons tot het maken van moeilijke en soms pijnlijke keuzes. 
  • D66 is dan ook blij dat Haarlem ook in deze uitdagende tijden blijft investeren in het onderwijs, de cultuur en de sport. Met de Bestuursrapportage 2020 stellen we een noodfonds in o.a. voor: 
  • het compenseren van sportverenigingen (die huren van SRO) voor 50% van de huur in de periode juni – september
  • een aanvulling van €450.000 euro op Werkpas om beschut werk overeind te houden 
  • en ook andere partners uit de sociale basis die meerkosten hebben gemaakt in de afgelopen maanden worden gecompenseerd 
  • De coronapandemie heeft namelijk een grote impact gehad op onze inwoners én op onze partners in de stad.

Beheersmaatregelen Jeugd & WMO

  • We geven in 2020 circa 66 miljoen euro uit aan Jeugd en Wmo en het is niet genoeg. 
  • Daarnaast heeft de coronapandemie gigantische gevolgen voor onze gehele financiën en dwingt ons tot het maken van moeilijke keuzes.
  • Tijdens de Kaderbrief behandeling in juli hebben we als raad al ingestemd met een heel pakket aan beheersmaatregelen voor Jeugd en Wmo met directe ingang. 
  • En in september hebben we opnieuw ingestemd met een aanvullende set beheersmaatregelen voor de Jeugd.
  • Waarbij we wel moeten blijven voldoen aan onze wettelijke taken en de zorg toegankelijk blijft voor Haarlemmers die dat nodig hebben.
  • Deze reeds genomen maatregelen zullen zich in 2021 en verder moeten gaan effectueren en bijdragen aan de kostenbeheersing. Door gemeenten en zorgaanbieders samen!
  • En in de nieuwe set maatregelen voor de begroting 2021 zien we met name een aanloop naar de nieuwe verwervingsronde Jeugd en Wmo vanaf 2022. 
  • Zoals gevraagd door de raad heeft het college ook een duidelijk beeld gegeven per voorgenomen maatregel wat we wettelijk verplicht zijn te leveren aan zorg en wat Haarlemse beleidskeuzes zijn geweest. Dank daarvoor.

 

  • Afgelopen juli heeft D66 de motie ‘Waar blijft toch dat plan, met één regisseur, voor dat ene gezin?’ ingediend.
  • In die motie vragen wij om samen met de gemeenten in de regio, vanuit een gezamenlijke visie en opgave, te komen tot een geïntegreerde aanpak voor de jeugdzorg.
  • En in deze aanpak nadrukkelijk in te gaan op preventie, een eenduidige in- door- en uitstroom van kinderen binnen de jeugdhulp en inzicht te bieden in de effecten van de verleende hulp. 

 

  • D66 ziet de uitwerking van deze motie al deels terug in de maatregelen, doordat er bijvoorbeeld gezamenlijk met de regio wordt ingekocht voor 2022 en verder en doordat er al wordt onderzocht wat er onder jeugdhulp valt, wat zijn we wettelijk verplicht, en wat onder de verantwoordelijkheid van ouders zelf. 
  • D66 kijkt dan ook uit naar de verdere uitwerking van de motie.
  • In de commissie samenleving hebben de wethouders toegezegd in december met een uitgebreide raadsinformatiebrief te komen om de raad vanaf de start van de nieuwe aanbesteding Jeugd en Wmo goed mee te nemen. 
  • Omdat de verwervingsronde toch hét moment is om ons lokale en regionale sociale stelsel te herijken. 
  • D66 is ook blij met de deelname van Haarlem aan het onderzoek naar geldstromen in het sociaal domein van Follow The Money. Wij zijn zeer benieuwd wat dit onderzoek zal opleveren. 

Beschermd wonen

  • Tot slot over de mensen die dit jaar nog vallen onder Beschermd Wonen en vanaf januari 2021 overgaan naar de Wlz. 
  • In het beleidskader Opvang Wonen en Herstel wordt uitgegaan van ambulantisering van Beschermd Wonen, een afbouw van intramurale plekken en dat beschermd wonen cliënten uiteindelijk zelf gaan huren van de woningcorporaties. 
  • In 2021 wordt de Wet langdurige zorg (Wlz) opengesteld voor de GGZ-doelgroep. De verwachting is dat 30%-40% van de plekken/cliënten Beschermd Wonen over zal gaan naar de Wlz. Hierdoor daalt zowel vraag als aanbod van beschermde woningen.
  • Dit aantal was nog niet bekend volgens de wethouder in augustus. Maar net zoals D66 in de commissiebehandeling in augustus heeft aangekaart, nu opnieuw de vraag. 
  • Wat betekent de uitname van 30 tot 40 procent van de cliënten uit Beschermd wonen naar de Wlz per 1 januari 2021 in de praktijk?
  • Hiermee wordt het budget Beschermd Wonen aangepast, maar de cliënt heeft nog steeds dezelfde zorgvraag. Dat verandert niet doordat het Rijk de financieringsstromen aanpast.
  • Graag een reactie van het college.