Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 8 november 2021

Begroting 2022; de laatste van deze raadsperiode

“Voorzitter,
Vandaag bespreken we de laatste begroting van deze raadsperiode. Voor mij en mijn fractievoorzitter Dilia Leitner toch wel een bijzonder moment.
We leven in een tijd van transitie. Niet alleen in de D66-fractie, in deze raad, maar ook in onze samenleving als geheel. En we voelen volgens mij allemaal de onrust, het ongemak en de onvrede in de samenleving. Omdat de uitdagingen – de klimaatcrisis en energietransitie, de woningmarkt, toenemende kansenongelijkheid – alleen maar groter worden.

We moeten de komende tijd een manier zien te vinden om te leven met COVID-19. Waarbij we continue balanceren tussen persoonlijke vrijheden van mensen en het solidariteitsprincipe. Vrijheid is namelijk nooit onbegrensd, we leven niet alleen op de wereld en we hebben altijd rekening te houden met de ander, ook, of misschien juist, als we daar persoonlijk weinig zin in hebben. En keuzes hebben altijd consequenties. Een simpele waarheid die we in alle hysterie soms lijken te vergeten.

Maar gelukkig zijn alle politiek leiders in bestuurlijk Den Haag doordrongen van de uitdagingen! We hebben immers al maanden een missionair kabinet, die al deze uitdagingen tackelt. Oh wacht…
Afijn, terwijl wij allen wachten op dat gezellige bordesmoment met de kerstboom op de achtergrond, wordt het er voor gemeenten niet makkelijker op. En moeten wij begroten in een Haagse mist.

Voorzitter,
Ik hou mijn betoog langs vier lijnen; gezonde financiën en investeren in de stad, het sociaal domein, wonen en de duurzame en groene stad.

Gezonde financiën en investeren in de stad

Onze stad heeft investeringen nodig. In totaal maakt het college bijna 100 miljoen euro vrij voor investeringen. Dat is ongekend voor Haarlem.
De stad groeit en alleen al het onderwijs heeft een flinke impuls nodig. D66 Haarlem zet zich al jaren heeft zich keihard in voor investeringen in het onderwijs. In deze raadsperiode hebben we ruim 40 miljoen euro vrijgemaakt voor het onderwijs. Tegelijkertijd weten we dat dat bij lange na niet genoeg is om te zorgen voor voldoende, duurzame en gezonde scholen in onze stad en blijft dit een prioriteit voor mijn partij.

D66 is dan ook zeer verheugd met een impuls van 40 miljoen euro voor het Haarlemse onderwijs in de komende vier jaar.

Investeren in onderwijs, is uiteindelijk een investering in ons allemaal.

De financiën zien er nu op zichzelf goed uit; de algemene reserve wordt aangevuld, we hebben ruimte om de afvalstoffenheffing voor Haarlemmers op gelijk niveau te houden en de netto schuldquote staat in het groen. Maar dit is niet alleen maar een juichverhaal. Want de meerjarige financiën blijven wiebelig, denk hierbij alleen al aan de nieuwe taken voor de wet inburgering met gebrekkige financiering door het Rijk, en we weten niet wat een volgend kabinet gaat doen.

We zien in de begroting een gigantische opdracht aan investeringen en onderhoud. Maar de realisatie daarvan loopt op veel dossiers al jaren achter. Wederom vraagt D66 Haarlem aan het college; wat gaat u daar aan doen?

Door gebrek aan realisatiekracht zakte onze schuldquote naar 75% bij de jaarrekening 2020. En in één klap voert het college die schuldquote bij deze begroting op naar 121% in 2026. Een stijging van maar liefst 46% met één besluit. Daarmee is alle rek weer uit het investeringsvolume. En het college zegt dat er is gekeken naar het
realistisch plannen van investeringen en er een actualisatie is gedaan. De versnelling van de vergroening van de Gedempte Oostersingelgracht, zoals verzocht in onze motie van 8 juli jl., zat daar helaas niet bij. In antwoord op onze technische vragen of het kan zijn dat er in de toekomst een buurt of wijk opstaat, omdat ze toch teleurgesteld zijn door hen gewenste investeringen toch niet of later gedaan wordt, zegt het college dat dit niet valt uit te sluiten. Serieus, college? D66 wil weten of we besluiten over een robuust programma dat ook
uitgevoerd kan worden. Graag een toelichting.

Ook zien we dat er 45 miljoen euro wordt toegevoegd aan het programma Bereikbare Steden. Het wordt uit de
begroting niet duidelijk waar dat geld concreet aan wordt besteed. Graag een toelichting.

Depot Frans Hals

Er is momenteel 2,5 ton opgenomen in het IP voor het depot van Frans Hals. Wat D66 betreft is een passend depot voor de gemeentelijke kunst de basis op orde krijgen en moet de komende periode nou echt een keer geregeld worden.
Kan het college toezeggen met een uitgewerkt voorstel hiervoor te komen voor de Kadernota?

Sociaal domein

Jeugdzorg

De verwerving jeugd is een lopend proces en D66 zal dit op de voet blijven volgen. In de begroting zien we dat er een bedrag van 6 miljoen euro voor Jeugd aan de algemene reserve wordt toegevoegd. Graag bevestiging dat bij eventuele oplopende kosten Jeugd deze buffer van 6 miljoen kan worden ingezet.

Wmo

We worden wederom geconfronteerd met stijgende Wmo aanmeldingen. In de Berap wordt hier op geanticipeerd. Wat ik dan niet begrijp, is dat de wethouder weer is overvallen, voor de tweede keer in twee jaar tijd aankijkt tegen wachttijden, moet opschalen met 7 fte en vervolgens geen personeel kan vinden om de volle 7 fte in te vullen.
– Wat is nou het structurele plan van de wethouder voor Haarlemmers die de Wmo nodig hebben?

Maatschappelijke Opvang

We zien al jaren dat tekorten bij de Maatschappelijke Opvang worden gedekt uit het budget Beschermd Wonen. Maar nu is het bijna zover en wordt de geldstroom voor Beschermd Wonen wettelijk anders ingericht. Dat betekent dat wij per 1 januari 2023 tegen een tekort van meer dan 3 miljoen euro aankijken op dit dossier.
– Wat is de wethouder concreet aan het doen om dit gat te dichten en een structurele oplossing te vinden?

Bibliotheek

De bibliotheek in de 21 e eeuw is niet alleen de plek waar we boeken lenen. De bieb heeft een maatschappelijke
functie in de wijk. Een plek waar studenten in alle rust kunnen blokken, een plek waar je mensen kunt
ontmoeten of waar je cursussen digitale vaardigheden kunt volgen. Het is dan ook van belang dat we de
bibliotheek op waarde schatten en blijven investeren.
– Kan de wethouder aangeven welke investeringen er komende jaren nodig zijn om bijv. het interieur op
te knappen en te verduurzamen?
– En wanneer kunnen we de haalbaarheidsstudie voor locatie Schalkwijk verwachten?

Wonen

Een grote meerderheid van deze raad kiest voor verdichting van de stad en het groen houden van onze zoom. D66 ook. Daarbij zoeken wij altijd de balans tussen leefbaarheid in de wijken, waar ook plaats is voor mensen met een handicap, ouderen en kleine kinderen, en het toevoegen van nieuwe woningen. De balans tussen de belangen van bestaande én nieuwe bewoners. De balans tussen betaalbaarheid, kwaliteit en beschikbaarheid.

Wat D66 betreft draagt de nieuwe Huisvestingsverordening per 1 januari 2022 daar effectief aan bij. We zien de noodzaak om in te zetten op instrumenten die de lokale woningmarkt kunnen bijsturen en afkoelen. Al blijft het lastig opboksen tegen de landelijke tendens en internationale rentestanden.

Uiteraard kijken we naar wat we wél kunnen doen. In Haarlem lijkt nog winst te halen door de gemeentelijke capaciteit slimmer in te zetten en waar mogelijk uit te breiden. Met ons amendement vragen we vanaf 2022 middelen te alloceren voor strategische capaciteit. Niet in de laatste plaats om de samenhang van verschillende projecten te bewaken, net als het door ons zo gewenste voorzieningenniveau.

Daarnaast vragen we met twee moties om slimmer om te gaan met de huidige balans. In de eerste motie vragen we het college om meer processtappen bij de ontwikkelaar neer te leggen. Hier wordt al mee geëxperimenteerd en dat scheelt ambtelijke capaciteit, zodat er meer projecten uitgevoerd kunnen worden. De tweede motie vraagt het college, en dan met name directie en de wethouder bedrijfsvoering, om met een plan van aanpak effectiever te werven op de schaarse functies.

De duurzame en groene stad

Isoleren woningen

Onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en geopolitieke ver piswedstrijdjes met Vladimir Poetin over Nord Stream pijplijnen zorgen dit jaar opeens voor een enorme stijging van de energierekening van Nederlandse huishoudens. Inmiddels is de Russische gaskraan weer opengedraaid en zullen we bezien wat dit gaat betekenen voor onze rekeningen. Terwijl ze vanuit landelijk bezig zijn met eventuele
compensatieregelingen, vraagt D66 zich af hoe we ervoor kunnen zorgen dat de bewoners van Haarlem hun energieverbruik omlaag kunnen krijgen. Hoe gaat het nu echt met het verduurzamen van de bebouwde omgeving? We weten al jaren dat de eerste belangrijke stap is het isoleren van alle gebouwen.
– Hoe zorgen we er met deze begroting voor dat we de komende jaren echt tempo gaan maken met de isolatie van alle gebouwen in Haarlem? Op welke manier krijgen we dit echt gedaan en wat voor een investering moet de gemeente doen om dit de komende jaren te realiseren?

Achterstallig onderhoud openbare ruimte en onderhoud groen

Op veel plekken ligt de openbare ruimte er prachtig bij. Er is de laatste jaren al veel gebeurd. Toch zien we op veel andere plekken dat het beter kan en moet. Het dagelijks beheer van onverharde paden, plantsoenen en stukken groen sluit lang niet altijd aan met de
behoefte van Haarlemmers om deze belangrijke plekken goed te gebruiken. In Molenwijk hebben omwonenden wegens achterstallig onderhoud van het groen, maar zelf de handen uit de mouwen gestoken en afspraken met Spaarnelanden gemaakt.

Als het dagelijks beheer niet adequaat gebeurt is er eerder groot onderhoud nodig. Dan is er dus een grote investering nodig om het weer op orde te brengen. Dit is wat D66 betreft naast een financieel risico ook een schuld aan de inwoners van deze stad. De openbare ruimte is het eerste dat een Haarlemmer van de gemeente ziet, zodra hij zijn deur uit stapt.
Daarom voor nu de volgende vragen:
– Heeft het college met het budget uit deze programmabegroting voldoende geld om het dagelijks beheer en onderhoud naar behoren uit te voeren?
– Heeft het college de contracten scherp genoeg opgesteld om snel te kunnen handelen als het op een plek niet goed gaat?
– Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er namens de gemeente langskomt of in ieder geval belt als een Haarlemmer een zorg of een idee heeft voor het beheer van het groen en de openbare ruimte?

Voorzitter,
Het zijn maatschappelijk en financieel roerige tijden en de kernvraag van vanavond is: zijn we met deze
begroting gereed voor wat er komen gaat? Wat dat ook moge zijn.